| Durf te differentiëren: maar hoe? |
| In de media wordt vooral benadrukt dat de oplossing die Rinnooy Kan biedt voor het lerarentekort een louter financieel verhaal is: leraren moeten beter beloond worden. Dit is slechts een deel van het advies. Kan pleit ook voor een professionelere beoordelingsstructuur waarbij goede van minder goede docenten kunnen worden onderscheiden. Dit zal echter een grote verandering inhouden voor het onderwijs. In deze sector is men nog nauwelijks gewend aan het voeren van functioneringsgesprekken. Op differentiëren rust een taboe; het wordt gezien als elitair en niet-solidair. Een cultuuromslag bereik je niet met geld alleen. |
| Het advies van Rinooy Kan aan het kabinet is inmiddels uitvoerig behandeld in de media. Plasterk heeft zelfs al de basisbeurs voor studenten ter discussie gesteld om de ideeën van Kan uit te kunnen voeren. Het standpunt van de tijdelijke commissie LeerKracht waaraan Kan leiding gaf, is dat met een miljardeningreep het lerarentekort in het onderwijs kan worden opgevangen. De aandacht is tot nu toe vooral uitgegaan naar dit aspect van het advies: er moet meer geld komen, en hogere diploma’s moeten weer meer gewaardeerd worden. Toch wordt in het rapport van de commissie ook een ander punt aangesneden. Jammer genoeg wordt daar minder op in gegaan, terwijl het naar mijn mening van even groot belang is. Het gaat namelijk niet alleen om geld. Het is een denkfout die vaker gemaakt wordt, maar het verhogen van (start)salarissen alleen is, alhoewel zeker toe te juichen, niet voldoende. Er is meer aan de hand. Naast de financiële beloning is er het punt van persoonlijke ontwikkeling. Bij veel onderwijsinstellingen is men nog onvoldoende bekend met het voeren van terugkerende professionele functionerings- en beoordelingsgesprekken. Vele leraren hebben in hun loopbaan nooit of slechts een enkele keer dergelijk gesprekken gevoerd. Momenteel vinden beoordelingen voornamelijk plaats in het eerste jaar, wanneer een docent begint. Daarna stopt het, en doorgroei stagneert daarmee eveneens. Waar de oude generatie in het onderwijs moet wennen aan het verschijnsel beoordelingen verlangen jongeren die het onderwijs net binnen komen juist naar feedback. Op lerarenopleidingen wordt dit als een vanzelfsprekendheid verkondigd: iedere (aankomende) leraar dient zijn ontwikkeling vast te leggen in onder meer een portfolio. Arbeidsvreugde is onlosmakelijk verbonden met het gevoel dat je werk een uitdaging vormt; dat er mensen zijn die jouw ontwikkeling op de voet volgen waardoor je kunt groeien, en jezelf verbeteren. Wanneer dit aspect onvoldoende aandacht krijgt, zullen inspiratie en motivatie vanzelf afnemen. Dan komen we uit op het schrikbeeld van de middelmatigheid: de leraar wordt onvoldoende gestimuleerd optimaal te presteren. Dit is dus duidelijk niet alleen een financiële kwestie. De verantwoordelijkheid voor het streven naar persoonlijke groei en kwaliteitsverbetering ligt daarnaast niet alleen bij de docent zelf, maar uitdrukkelijk ook bij de onderwijsorganisatie. Het paradoxale is dat we het vanzelfsprekend vinden dat een leraar een leerling of student weet te motiveren om prestaties te leveren. Zelden wordt de vraag omgekeerd: hoe motiveren we de docent tot optimale prestaties? Het is een taboe in het onderwijs om onderscheid te maken. Beloning naar prestatie werkt al snel scheve gezichten in de hand. Dit leidt tot marginalisatie van (intellectuele) passie zoals Frank Furedi in zijn 'Waar zijn de intellectuelen gebleven' heeft betoogd: intellectuele passie wordt niet beloond en dus niet of nauwelijks erkend als een kwaliteit. Democratische gelijkheidsprincipes hebben niet alleen hun weerslag gehad op onderwijsvernieuwingen, zoals de basisvorming, maar ook op de manier waarop docenten als beroepsgroep gewaardeerd worden. Durven differentiëren onder docenten wordt al snel gezien als elitair, niet-solidair en conservatief. Dat Kan in zijn advies nu juist hiervoor pleit, ligt wel voor de hand. Het zal echter een cultuuromslag voor het onderwijs betekenen. En we snappen allemaal dat een cultuur niet meteen verandert als je er een hoop geld tegenaan gooit.  |
Download het artikel |
|
Download het artikel |
| Reageer / Aantal reacties: 0 |