| Waar zijn de onderwijzers gebleven? |
| Martin Sommer, Onder onderwijzers en andere gemengde berichten. ISBN 90-290-7791-3 |
 Voor nuances ben je bij Martin Sommer, redacteur van de Volkskrant, aan het verkeerde adres. Hij is zelf eveneens verbaasd wanneer hij voor de verandering wel een nuancering maakt, zoals te lezen valt op bladzijde 43, waar hij voor het eerst en het laatst opmerkt: ‘Laat ik nou eens genuanceerd zijn …..’. Enige zelfkennis is hem dus gelukkig niet vreemd. In zijn columns, die in dit boek verzameld zijn, moeten met name het Nieuwe Leren, de managers in het onderwijs én de zorg, privatisering en modernisering, het ontgelden. Het zijn zeker geen gemengde berichten, zoals de titel aangeeft. Het pessimisme spat van het papier. Dit boek is een geweldige bevestiging voor al diegenen die zich al jaren druk maken over de verloedering van het onderwijs in Nederland. Voor deze mensen moeten de boeken van Leo Prick en Martin Sommer een feest der (h)erkenning zijn. Het zijn dezelfde mensen die waarschijnlijk Ad Verbrugge op handen dragen. Eindelijk eens iemand die zegt waar het op staat! Er lijkt een ware Pim Fortuyn hype gaande in onderwijsland. Maar zoals het ging met de Pim Fortuyn hype, die ervoor zorgde dat mensen te pas en te onpas hun mening over moslims en migranten lieten blijken, zo begint het afgeven op het Nieuwe Leren en andere onderwijsvernieuwingen een voorspelbare litanie te worden. Onlangs verscheen in de Trouw een column van Elma Drayer (7 december 2006) waarin zij nog maar eens van leer trok tegen het verfoeide Nieuwe Leren. Achja, waarom niet? Wie zegt dat je origineel moet zijn? Dit keer betrof het een les over Nederlandse poëzie. Gedichten werden niet klassikaal gelezen en geanalyseerd, nee de leerlingen moesten zelf een gedicht analyseren en hier (oh jee!) een werkstuk over schrijven. U begrijpt: het is een grof schandaal. Het is makkelijk scoren. Door vernieuwingen als een karikatuur neer te zetten, zullen maar weinig mensen het niet met je eens kunnen zijn. Een citaat waarin de mening van Sommer over vernieuwingen in het onderwijs duidelijk naar voren komt: “Saai, dat is het ergste wat onderwijsvernieuwers kunnen bedenken. Nieuw leren, dat is niet saai. Leerlingen kunnen immers zelf bepalen wat ze willen leren. Liefst vaardigheden of competenties. Het leven gaat immers zo snel dat de kennis van gisteren vandaag al met de vuilnisman meekan.” Nergens zie je bij Sommer de docent terug zoals ik ze nog dagelijks zie in de praktijk: de docent die verhalen vertelt, uitleg geeft en leerlingen huiswerk opgeeft. Als we alleen op Sommer zouden afgaan, dan zou het erop neer komen dat leerlingen niet eens meer huiswerk krijgen; ze kunnen immers toch alles ‘googlen’? Maar zijn er echt docenten in de bovenbouw Havo/VWO die zo lesgeven? Ik waag het te betwijfelen, en áls ze er zijn, dan zijn ze toch ver in de minderheid. Ondanks alle vernieuwingen die voor buitenstaanders vaak ingrijpend lijken, geven de meeste docenten nog ‘gewoon’ les zoals ze dat al tien, twintig of dertig jaar doen. Dat moet ook wel, want voor zover ik weet mogen leerlingen op de meeste middelbare scholen echt niet zelf bepalen welke kennis en vaardigheden zij moeten ontwikkelen. Het geeft aan dat docenten, ondanks modieuze tendensen, een vak verstaan en zich niet laten bepalen door wat een paar onderwijsvernieuwers op papier hebben bedacht. Onderwijsvernieuwingen kunnen alleen echt goed doorgevoerd worden als alle docenten zich volledig overgeven. De geschiedenis (zie het boek van Leo Prick) wijst echter keer op keer uit dat docenten kritisch zijn en in hun eigen klaslokaal zoveel en zo lang mogelijk eigen baas blijven. Het zou pas revolutionair zijn als er een boek met echte ‘gemengde berichten’ zou komen van docenten zelf, die aangeven hoe zij nu eigenlijk bezig zijn met hun vak. Waar zijn de onderwijzers zélf gebleven?  |
